Chiếc m�y t�nh đầu ti�n tr�n thế giới

[haithanhakatonbo]

V�o th�ng 2/1946, hai �ng J. Presper Eckert v� John Mauchly đ� đưa ra giới thiệu chiếc m�y t�nh điện tử đầu ti�n tr�n thế giới. Chiếc m�y t�nh ENIAC (Electronic Numerical Integrator and Computer) của họ c� khả năng xử l� được 5.000 ph�p t�nh cộng trong mỗi gi�y, nhanh hơn bất cứ thiết bị n�o ở thời điểm đ�.
C�c nh� khoa học biết rằng họ đ� tạo ra một thứ c� thể l�m thay đổi lịch sử, nhưng họ đ� kh�ng biết l�m thế n�o để truyền đạt bước đột ph� của m�nh tới c�ng ch�ng. Bởi vậy, họ đ� sơn c�c con số l�n một v�i b�ng đ�n v� bắt �những mặt cầu mờ� hiển thị kết quả l�n c�c bảng điều khiển của ENIAC. Từ đ� về sau, trong t�m tr� của mọi người, m�y t�nh đ� gắn chặt với những chiếc b�ng đ�n nhấp nh�y, h�o nho�ng.

Sự quảng c�o nho nhỏ n�y sau đ� đ� chứng tỏ rằng n� ho�n to�n ph� hợp với tầm quan trọng của ENIAC. Trong tuần n�y, tại Trường Điện tử v� Cơ kh� Moore thuộc Trường ĐH Pennsylvania, người ta sẽ tổ chức lễ kỷ niệm 60 năm ng�y ra đời của chiếc m�y t�nh n�y.

Rất nhiều nh� sử học thừa nhận rằng đ� c� những chiếc m�y t�nh kh�c c�n ra đời sớm hơn ENIAC nhiều, th� dụ như chiếc Z3 ở Đức, chiếc Colossus ở Anh, hay chiếc Atanasoff-Berry Computer tại bang Iowa (Mỹ). Nhưng ENIAC đ� l�m được một việc quan trọng hơn nhiều: n� k�ch th�ch tr� tưởng tượng của c�c nh� khoa học v� giới c�ng nghiệp.


Trong một v�i năm, m�y t�nh đ� x�m nhập v�o c�c trường đại học, c�c cơ quan thuộc ch�nh phủ, ng�n h�ng v� c�c c�ng ty bảo hiểm. Một chiếc m�y t�nh UNIVAC (tất nhi�n l� vẫn c� những chiếc b�ng đ�n trang tr�), được chế tạo bởi c�ng ty do Eckert v� Mauchly th�nh lập, đ� dự b�o được kết quả cuộc bầu cử tổng thống Mỹ v�o năm 1952, trong khi một chiếc kh�c xuất hiện trong một bảng quảng c�o về một tiến bộ mới trong khoa học. C�n chiếc m�y d� mật m� của người Anh, chiếc Colossus, đ� trở n�n nổi tiếng trong giới qu�n sự. Nhưng n� đ� bị ph� hủy sau Chiến tranh Thế giới thứ 2 v� c�n nằm trong v�ng b� mật h�ng chục năm sau đ�.

So với những chiếc m�y t�nh thực hiện c�c chức năng thực tiễn kh�c, ENIAC l� một con chim lạc đ�n theo kh�a cạnh kỹ thuật. N� sử dụng một hệ thống thập ph�n 10 con số, chứ kh�ng phải l� c�c hệ thống nhị ph�n bao gồm c�c con số 0 v� 1 được gần như to�n bộ c�c m�y t�nh sau n�y sử dụng, thậm ch� ngay cả c�c hệ thống m� Eckert v� Mauchly ph�t triển sau n�y. C�c chương tr�nh kh�ng thể lưu trữ tr�n ENIAC. N� thực ra kh�ng sử dụng c�c ph�n nh�nh điều kiện, c�c c�u lệnh if/then tạo n�n nền m�ng của việc lập tr�nh hiện đại. V� trong thực tế, cũng chỉ c� duy nhất một hệ thống ENIAC được chế tạo ra.

�ng Jay Forrester, gi�o sư Viện C�ng nghệ Massachusetts v� cũng l� một trong những kiến tr�c sư m�y t�nh h�ng đầu của thế kỷ trước, chỉ tr�ch: �N� (ENIAC) l� một thứ qu�i dị. N� nhanh ch�ng bị những chiếc m�y đa năng kh�c qua mặt. Ng�y nay, trong những chiếc m�y t�nh hiện đại chẳng c�n g� giống với n� nữa, ngoại trừ d�ng điện�.


Bảo tr� chiếc m�y t�nh


Nhưng những người ủng hộ ENIAC th� đ�p lại bằng một thực tế kh�ng thể chối c�i: N� đ� hoạt động. Cho tới khi bị s�t đ�nh hỏng v�o năm 1955, ENIAC đ� thực hiện c�c b�i to�n li�n quan tới việc ph�t triển bom H v� c�c dự �n qu�n sự kh�c. Gi�o sư Irving Brainerd của ĐH Pennsylvania thậm ch� đ� c� lần ước t�nh rằng trong suốt 80.223 giờ hoạt động của ENIAC, n� đ� xử l� được nhiều ph�p t�nh hơn so với tổng số c�c ph�p t�nh m� lo�i người đ� thực hiện kể từ thời cổ đại.

Trong một bức thư điện tử, �ng Harry Huskey, một trong những kỹ sư chế tạo ENIAC v� hiện đ� 90 tuổi, n�i: �Một số người, đ�nh gi� theo tốc độ thay thế c�c b�ng điện tử trong những chiếc đ�i ph�t thanh, n�i rằng chiếc m�y t�nh n�y kh�ng thể chạy trong v�ng 5 ph�t. Tuy nhi�n, tất cả c�c b�ng điện tử đ� được chạy thử trong v�ng 100 giờ, bởi thế đ� kh�ng phải l� một vấn đề�.

Một v�i đối thủ cạnh tranh với ENIAC, th� dụ như ABC v� Z3, c� tốc độ chậm hơn nhiều v� chỉ c� thể xử l� những b�i to�n nhỏ. Thậm ch� đ� xuất hiện một cuộc tranh c�i về việc liệu ABC, vốn mới chỉ xử l� c�c ph�p t�nh trong c�c cuộc tr�nh diễn, đ� được ho�n th�nh hay chưa. V� rốt cuộc, kinh nghiệm của c�c nh� ph�t minh ra những chiếc m�y đ� đ� trở th�nh một giai thoại về c�i t�i của c�c nh� khoa học.


(Nguồn: Sưu tầm )